Izin usulü nedir ?

İzin Usulü Nedir? Öğrenme, Saygı ve Katılımın Pedagojik Temelleri

Bir eğitimci olarak her gün sınıfa adım attığımda şunu fark ediyorum: Gerçek öğrenme, bilgiyle değil, izinle başlar. Bir öğrencinin konuşmasına, düşünmesine, hata yapmasına izin vermek… Öğretmenin rehberliğine, öğrencinin merakına, toplumsal öğrenmeye izin vermek. “İzin usulü” kavramı yalnızca bir idari terim değil; aslında öğrenmenin etik, psikolojik ve toplumsal temelini oluşturan bir anlayıştır.

Bu yazıda, izin usulünü hem eğitim bilimleri hem de toplumsal gelişim açısından ele alarak, öğrenmenin içindeki “izin” kavramını pedagojik bir bakışla irdeleyeceğiz.

İzin Usulü: Kavramsal ve Pedagojik Bir Tanım

Temel anlamıyla izin usulü, bir eylemin —özellikle eğitim, iş veya kamu yönetimi bağlamında— belirli bir onay süreci dahilinde gerçekleştirilmesini ifade eder. Ancak pedagojik açıdan bakıldığında, bu yalnızca bir “izin almak” meselesi değil; bir öğrenme kültürü meselesidir.

Eğitimde izin usulü, bireylerin birbirlerinin alanlarına saygı duyarak öğrenme sürecine katılmasını sağlayan bir yöntemdir. Öğrencinin söz istemesi, öğretmenin tartışma ortamı kurması ya da yöneticinin katılımcılara söz hakkı tanıması —hepsi izin usulünün farklı boyutlarıdır.

Bu durum, öğrenme teorileri açısından “aktif katılım”ın ön koşuludur. John Dewey’in deneyimsel öğrenme yaklaşımında olduğu gibi, bireylerin öğrenme süreçlerine katılımı ancak onların özgürce ifade edebilmesiyle mümkündür. İzin vermek, katılımı teşvik eder; katılım da öğrenmeyi derinleştirir.

Öğrenmede İzin Kavramı: Bilişsel ve Duygusal Boyutlar

Bilişsel öğrenme teorilerine göre, birey ancak güvenli bir ortamda bilgiyi işleyebilir. Öğrenci, hata yapmaktan korktuğunda öğrenme yüzeysel kalır. Oysa izin verilen bir ortamda, öğrenci keşfetmeye, denemeye, sorgulamaya cesaret eder.

Bu noktada, izin kavramı yalnızca dışsal bir süreç değil, aynı zamanda içsel bir dengedir. Öğrenci, öğrenmeye kendine izin verdiğinde gelişim başlar.

Bu süreç, insancıl öğrenme yaklaşımıyla da örtüşür. Carl Rogers’ın vurguladığı gibi, öğrenme “özgür bir atmosfer” gerektirir. İzin usulü, bireyin varoluşuna saygıyı temsil eder.

Bir öğretmen sınıfta “fikrini paylaşmak isteyen var mı?” diye sorduğunda, aslında bir izin ilişkisi kurar. Bu ilişki, öğrenmenin duygusal temellerini güçlendirir.

İzin Usulü ve Toplumsal Öğrenme: Bir Katılım Kültürü

Toplumsal açıdan izin usulü, hiyerarşiden katılıma geçişin simgesidir. Bir toplumda “izin istemek” çoğu zaman otoriteye saygının göstergesi olarak görülür; ancak çağdaş pedagojide bu kavram, “ortak karar alma”nın ve “katılımcı öğrenme”nin kapısını aralar.

Albert Bandura’nın sosyal öğrenme teorisi bu noktada önemli bir çerçeve sunar: İnsanlar yalnızca bireysel deneyimlerle değil, gözlem ve etkileşim yoluyla da öğrenir. İzin usulü, bu etkileşimin etik zeminde gerçekleşmesini sağlar.

Bir öğrenci, arkadaşına söz hakkı tanıdığında; bir yönetici çalışanını dinlediğinde; bir öğretmen öğrencisine düşünmesi için zaman verdiğinde toplumsal öğrenme gelişir.

Bu nedenle izin usulü, bir formalite değil, toplumsal saygının öğrenme biçimidir.

Toplum, bireylerin birbirine söz hakkı tanıdığı ölçüde öğrenir ve gelişir.

Pedagojik Uygulamada İzin Usulü: Eğitimde Demokratik Alanlar

Eğitimde izin usulünün uygulanması, öğrenme ortamlarının demokratikleşmesi anlamına gelir.

Bir öğretmenin her öğrencinin konuşmasına, sorgulamasına ve katkıda bulunmasına izin vermesi, öğrencinin yalnızca bilgi değil, kimlik de inşa etmesini sağlar.

Bu yaklaşım, öğrenci merkezli öğrenme modelinin kalbinde yer alır.

Örneğin, bir tartışma etkinliğinde öğretmenin tüm öğrencileri aktif dinleyici hâline getirmesi, izin kültürünü davranışa dönüştürür. Böylece öğrenci, öğrenmenin yalnızca bir alıcı değil, bir katılımcı olduğunu fark eder.

Bu bağlamda, eğitimde izin usulü üç temel kazanım sağlar:

1. Sorumluluk bilinci geliştirir.

2. Empati ve iletişim becerilerini güçlendirir.

3. Kolektif öğrenmeyi destekler.

Bu üç kazanım, modern eğitimin hedeflediği bütüncül öğrenme anlayışını oluşturur.

Okuyucuya Düşünsel Bir Çağrı

İzin usulü, yalnızca kurumlarda uygulanması gereken bir yöntem değil; yaşamın her alanında öğrenmenin ahlaki temelidir.

Peki siz, kendi öğrenme yolculuğunuzda kendinize ve başkalarına ne kadar izin veriyorsunuz?

Bir fikri dile getirmeden önce, gerçekten o fikri duymaya izin veriyor musunuz?

Bir öğrencinin hata yapmasına, bir çocuğun soru sormasına, bir çalışanın denemesine izin verebiliyor musunuz?

Öğrenme, yalnızca bilgi edinmek değil, izin vermektir. Çünkü her öğrenme, bir özgürleşme biçimidir — ve özgürleşme, ancak izinle başlar.